Bankomaty

Wieliczka

Dziś jest 20.06.2019 r. jest to 171 dzień roku

Iformacje o mieście Wieliczka

Współrzędne: 49°59'22" N 20°03'58" E49.9894444 20.0661111 (Wieliczka)

Wieliczka – miasto powiatowe w woj. małopolskim, w powiecie wielickim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Wieliczka oraz władz powiatu. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. krakowskiego. Liczy 19 398 (2008) mieszkańców, a jego powierzchnia wynosi 13,41 km². Miejscowość rozwijała się od XIII wieku jako ważny ośrodek wydobywczy. Obecnie miasto jest typowo turystyczne (Kopalnia Soli) i sypialniane (Aglomeracja Krakowska).

Miasto to znane jest z unikatowej w skali światowej kopalni soli, którą odwiedza ponad 1 mln turystów rocznie (dane od stycznia do października 2007 r. mówią o liczbie 1,1 mln osób).

Wieliczka leży na południowy wschód od Krakowa i jest od jego centrum oddalona 12 km drogą kołową, a 15 km drogą kolejową. Miasto ma oryginalne położenie, leży bowiem w kotlinie między dwoma grzbietami wzgórz Pogórza Wielickiego, ciągnącymi się z zachodu na wschód. Wyższy grzbiet jest południowy, natomiast grzbietem północnego wzgórza prowadzi ważny szlak komunikacyjny z Krakowa w kierunku granicy z Ukrainą (droga krajowa nr 4 i europejska trasa E40). Miasto plasowało się na 13. miejscu pod względem liczby mieszkańców w województwie małopolskim, gdyż miało 31 grudnia 2007 r. 19 300 mieszkańców, natomiast pod względem powierzchni zajmowało 39. miejsce z 13,41 km². Wieliczka leży w obrębie aglomeracji krakowskiej. Graniczy z miastem Kraków oraz wsiami na terenie gminy Wieliczka: Lednica Górna, Grabówki, Zabawa, Węgrzce Wielkie, Siercza, Rożnowa.

Według danych GUS miasto zamieszkuje 19 398 osób (dane 30.VI.2008 r.)

Pochodzący z lat 1123-1125 dokument legata papieskiego Idziego, po raz pierwszy wymieniał łacińskie pojęcie "Magnum Sal" (Wielka Sól), z którego wywodzi się obecna nazwa miasta. Z wiekami nazwa się przekształcała aż doszła do dzisiejszej nazwy Wieliczka.

Nawiązuje do tradycji górniczej. Na niebieskiej tarczy umieszczono narzędzia używane podczas wydobywania soli: drewniany młot i dwa kilofki po bokach (w kolorze żółtym).

Najstarszym herbem Wieliczki namalowano na mapie miasta Wilhelma Hondiusa z 1645 r.

Historia Wieliczki wiąże się nierozerwalnie z odkrytymi tu w XII w. pokładami soli kamiennej. W 1290 r. książę Przemysław II potwierdził wcześniejszy o rok dokument fundacyjny Henryka Probusa, zezwalający braciom Jeskowi i Hysinboldowi założyć w Wielkiej Soli miasto na prawie frankońskim. Trzynastego wieku sięgają również dzieje wielickiego zamku, który od początku pełnił rolę siedziby administracyjnej Żup Krakowskich – połączonych warzelni i kopalni soli w Wieliczce oraz Bochni.

Dochody z Żup stanowiły przez wiele wieków jeden z głównych filarów polskiej gospodarki (w XIV w. dawały aż 1/3 wszystkich dochodów skarbu państwa), nic więc dziwnego, że cieszyły się szczególnym zainteresowaniem monarchów. Częstym gościem wielickiego zamku bywał Kazimierz Wielki, który ufortyfikował miasto, a w obrębie zamku wzniósł żupną kuchnię. W późniejszych stuleciach zatrzymywali się tu liczni dygnitarze i głowy koronowane całej Europy. Wzmożone zainteresowanie Wieliczką przyniósł wiek XVI. Renesansowy zachwyt światem i żądza poznania przyciągały do wielickiej kopalni podróżników łaknących doświadczyć "podróży do wnętrza ziemi". W 1440 roku Grzegorz z Sanoka został proboszczem w Wieliczce. Za czasów potopu szwedzkiego nastąpił schyłek rozwoju miasta. Wieliczka została splądrowana i spalona przez Szwedów. W 1651 r. zaraza zdziesiątkowała ludność Wieliczki.Gabriel Wojniłłowicz u boku Jerzego Sebastiana Lubomirskiego przystąpił do zorganizowania liczącego ok. 3000 ludzi oddziału, który wziął udział w wyzwoleniu Wieliczki, Bochni i Wiśnicza, zaatakował Szwedów kierujących się od Krakowa w kierunku Sącza w Kamionnej, gdzie Polacy uderzyli ze wzgórza, odnosząc zwycięstwo. Po złych czasach potopu, nastąpiła jeszcze chwila wzlotu po wiktorii wiedeńskiej, kiedy to król Jan III Sobieski w 1683 r. ufundował dzwonnicę w centrum miasta. 9 czerwca 1772 roku zaczęła się okupacja austriacka. W 1809 zdobytą na Austriakach Wieliczkę włączono w skład Księstwa Warszawskiego - Habsburgowie odzyskali ją po upadku Księstwa i jego rozbiorze w wyniku ustaleń Kongresu Wiedeńskiego. Od tej pory pod urzędową, niemiecką nazwą Groß Salze, stała się ponownie częścią Galicji. Po wybuchu w 1846 roku rewolucji krakowskiej przy pomocy górników Edward Dembowski przejął władzę w Wieliczce i kasę kopalni soli. Został sekretarzem dyktatora rewolucji Jana Tyssowskiego. W czasie ery autonomicznej nastąpił powolny rozwój miasta. Powstało wtedy Towarzystwo Śpiewacze "Lutnia", Ochotnicza Straż Pożarna oraz budynki obecnych szkól podstawowych. Wieliczka odzyskała niepodległość w 1918 r. 6 września 1939 r rozpoczęła się okupacja niemiecka.

W Wieliczce architektura jest zróżnicowana. W śródmieściu przeważają kamienice z XIX w. oraz domki jednorodzinne. W dzielnicy Lekarka i Krzyszkowice w 90% występują domki jednorodzinne, lecz na osiedlach mieszkaniowych istnieją bloki mieszkalne z lat 70. XX w. W Wieliczce występują także 2 pałace, 2 kamienne kościoły i 1 drewniany. Ciekawymi architektonicznie obiektami jest szklana kopuła przy szybie Daniłowicza, nowoczesny Urząd Skarbowy, stare gimnazjum z początków XX w. Oprócz tego w Wieliczce występują obiekty w stylu barokowym, klasycystycznym oraz międzywojenny. Obecnie powstaje sporo nowych osiedli i domów budowanych zarówno indywidualnie jak i przez deweloperów, co stanowi efekt bliskości Krakowa. Nowe inwestycje powstają przede wszystkim w bliższej Krakowowi, zachodniej części miasta.

W mieście istnieje wiele ugrupowań politycznych. Burmistrz Wieliczki pochodzi z ugrupowania PiS. W Radzie Miasta Wieliczki zasiadają 4 ugrupowania:

W Wieliczce swoje biura mają partie:

Biblioteka Publiczna w Wieliczce istnieje od maja 1945 r. Od tej pory kilkakrotnie zmieniała siedzibę i nazwę, nazywając się kolejno:

Działy:

Muzeum Żup Krakowskich jest jednym z największych muzeów górniczych Europy, jednym z 14 muzeów państwowych w Polsce. Posiada dwie ekspozycje stałe:

Zlokalizowana na III poziomie zabytkowej kopalni soli w Wieliczce (na głęb.135 m ), wpisanej w 1978 r. na pierwszą Międzynarodową Listę Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO, uznanej w 1994 r. przez Prezydenta Rzeczypospolitej za Pomnik Historii.

W średniowiecznym Zamku Żupnym stanowiącym siedzibę zarządu saliny od końca XIII w. do 1945 r., wyremontowanym po zniszczeniach wojennych, a następnie przekazanym do użytku muzeum, z racji tradycji górniczych kopalni wielicko-bocheńskich. Kopalnia Soli Wieliczka – jeden z najstarszych zakładów przemysłowych na świecie, którego początki sięgają średniowiecza, a mianowicie XII. Przez całe stulecia była źródłem bogactwa państwa i materialnym fundamentem kultury – dzisiaj jest jednym z najchętniej odwiedzanych polskich obiektów turystycznych. Kilkusetletnia eksploatacja złoża soli kamiennej ukształtowała obecny wygląd wyrobisk górniczych. Ukryte pod miastem, usytuowane na dziewięciu poziomach, sięgają głębokości 327 m. Podziemna Wieliczka to blisko 300 km chodników i ok. 3000 komór. Część udostępniona dla turystów obejmuje 3,5 kilometrowy odcinek, położony na głębokości od 64 m do 135 m.

Muzeum Techniki jest nowo otwartym muzeum w Wieliczce. Posiada zbiory różnych starych urządzeń AGD, motoryzacji. Znajduje się w budynku drewnianym z XIX w. po starym zegarmistrzu.

CKiT to gminna instytucja kultury istniejąca od 1 lutego 2006 roku, której organizatorem jest Gmina Wieliczka. Centrum realizuje zadania w dziedzinie wychowania, edukacji i upowszechniania kultury. Propaguje miasto jako atrakcyjną miejscowość wypoczynkową, podkreślając jej walory kulturowe i turystyczne. Prowadzi Punkt Informacji Turystycznej i Kulturalnej. W ofercie programowej znajdują się całoroczne zajęcia stałe i cykliczne oraz imprezy okazjonalne. CKiT jest organizatorem koncertów, turniejów, konkursów, przeglądów, wernisaży i wystaw, spektakli teatralnych, konfrontacji artystycznych. Realizuje jedną z najważniejszych imprez wielickich Dni Świętej Kingi, patronki górników i Kopalni Soli, która stała się symbolem święta Wolnego Królewskiego Górniczego Miasta Wieliczki.

Wieliczkę z racji dużego znaczenia dla kultury i dziedzictwa ludzkości, wpisano w 1978 na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.

26 czerwca 2004, na "II Forum Polskich Miast i Miejsc UNESCO", miasta i obiekty w Polsce, znajdujące się na Liście Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO, w celu przekazywania informacji, współpracy i promocji skupiły się w Ligę Polskich Miast i Miejsc UNESCO. Siedzibą Ligi został Toruń, a jej pierwszym prezesem Marcin Zamoyski.

Podziemna trasa turystyczna stanowi najważniejszy produkt turystyczny Wieliczki decydujący o jej tożsamości na rynku krajowym i zagranicznym. Obok tej głównej atrakcji turystycznej, Wieliczka posiada szereg interesujących zabytków architektury naziemnej związanej z historią i kulturą miasta.

W niedalekiej przyszłości planowana jest duża szansa na dodatkową atrakcję dla mieszkańców Wieliczki, Krakowa i okolicznych miejscowości. Będzie nią planowany do uruchomienia stok narciarski. Zagospodarowanie Stoku Pod Baranem to nie tylko powrót do tradycji (dawniej stok istniał), ale także stworzenie możliwości dalszego wzrostu atrakcyjności gminy Wieliczka i będzie alternatywą dla stoków np. w Sieprawiu.

Trasa beskidzka nr 4 (pogórza Beskidzkiego). Trasa biegnie od skansenu w Dobczycach przez między innymi Raciechowice, Nowy Sącz, Stary Sącz, do cerkwi w Wojkowej. Na trasie znajduje się również Kościół św. Sebastiana w Wieliczce.

Szlak ma długość 438 km i biegnie przez Klucze, Bukowno, Chrzanów, Tenczynek, Czerna, Dębnik, Niedźwiedzia Góra, Nawojowa Góra, Skawina, Kraków, Wieliczka-Kopalnia Soli, Dobczyce, Bochnia, Brzesko, Tarnów, Tuchów, Libusza, Gorlice, Grybów, Kamionka Wielka, Nawojowa, Nowy Sącz, Klęczany, Gaboń, Kluszkowce, Nowy Targ.

Z Wieliczki szlak wiedzie koło Zamku Żupnego, Kościoła św. Klemensa przez Rynek Górny do Kościoła św. Sebastiana i dalej poprzez Lednicę Górną, Chorągwicę, Dobranowice, Hucisko, Rudnik, Dziekanowice i Przymiarki na Stary Rynek do Dobczyc. Prowadzi on turystę wzniesieniami o licznych, interesujących punktach widokowych, między innymi: Chorągwica, przysiółek Granie k. Dobczyc. Szlak posiada znaczne walory krajobrazowe.

Wieliczka – Siercza – Brzeziny – Pawlikowice – Koźmice Małe – Raciborsko – Grajów – Dobranowice – Sułów – Biskupice – Tomaszkowice – Lednica Górna – Lednica Dolna – Wieliczka. Punkty widokowe zlokalizowane w miejscowościach Pawlikowice, Raciborsko, Biskupice, Tomaszkowice.

Wieliczka – Grabówki – Sygneczów – Podstolice – Janowice – Siercza – Wieliczka

Całoroczną bazę noclegową w mieście tworzą hotele i motele o łącznej ilości 360 miejsc, pensjonaty – 40 miejsc, oraz Dom Pielgrzyma przy klasztorze oo. Franciszkanów na 50 miejsc. Sezonowo czynne są kempingi na ok. 50 miejsc.

Miasto posiada dobrze rozwiniętą sieć urządzeń sportowo-rekreacyjnych. Jej podstawowym elementem są boiska sportowe, hale gimnastyczne, korty tenisowe, kluby fitness, solaria, siłownie, place zabaw, wypożyczalnie sprzętu sportowo-turystycznego itd.

Najwybitniejsi sportowcy wywodzący się z miasta i okolic to piłkarze Kazimierz Kmiecik (złoty i srebrny medalista olimpijski, Adam Musiał (brązowy medalista mistrzostw świata), szachistka Anna Jurczyńska (10 medali krajowych i 1 olimpijski). Obecnie największe sportowe sukcesy odnoszą piłkarze KS "Górnik" Wieliczka grający w II lidze (odpowiednik dawnej III ligi), siatkarki i szachiści MKS MOS Wieliczka, bokserzy (m.in. Artur Szpilka) i koszykarki KS "Górnik", zawodnicy sekcji kung-fu, taekwon-do, karate, koszykarki DKS "Kinga" Wieliczka.

W Wieliczce organizowane są ogólnopolskie turnieje szachowe, siatkówki, kung-fu, taekwon-do. największą atrakcja są imprezy sportowe zorganizowane w Kopalni Soli Wieliczka na głębokości 125 m pod ziemią w komorze "Warszawa". Przy Parku Adama Mickiewicza są położone korty tenisowe. Przy Szybie Daniłowicza jest stadion piłkarski KS "Górnik". W Parku Św. Kingi jest strzelnica.

Obecnie budowany jest basen kryty w Parku Adama Mickiewicza. W Wieliczce budowany jest także nowy stadion Górnika Wieliczki na terenie Psiej Górki.

W Wieliczce funkcjonuje KS Górnik Wieliczka.

Informacje o klubie:

Zabytki utracone

Przez Wieliczkę biegnie droga 4 z Krakowa do Tarnowa i dalej w stronę przejścia granicznego w Medyce. Drugim ważnym szlakiem komunikacyjnym jest Droga wojewódzka nr 964, będąca z jednej strony alternatywą dla popularnej, zatłoczonej i rozbudowującej się zakopianki, z drugiej strony połączeniem z miejscowościami Kotliny Sandomierskiej. Droga wojewódzka nr 966 jest natomiast alternatywą dla 4 w wypadku połączeń z Nowym Sączem, Krynicą itp.

Również przez miasto biegną tory kolejowe łączące Kraków z Wieliczką. Choć kolej jest zelektryfikowana, połączenie z Krakowem zapewnia tylko jeden tor. Dawniej był używany także do transportowania soli z kopalni i warzelni soli. Obecnie infrastruktura towarowa kolei wielickiej ulega systematycznej likwidacji. Miasto Wieliczka posiada starą i zaniedbaną stację kolejową z czasów austriackich (Wieliczka, peron z dwoma torami przystosowanymi do obsługi ruchu pasażerskiego i kilka torów towarowych) i przystanek położony w samym centrum (Wieliczka Rynek, jeden ślepy tor). Do Krakowa odjeżdża ze stacji Wieliczka Rynek kilkanaście pociągów dziennie. Kursują tam nowoczesne, elektryczne szynobusy serii EN81, a także sporadycznie zabytkowy pociąg elektryczny z czasów powojennych oraz lokomotywa parowa z czasów zaborów, a ciągną one międzywojenne wagony (wagon w środku jest obity deskami tak samo jak siedzenia, które są również drewniane). Pociągi te pochodzą ze skansenu w Chabówce.

W Wieliczce nie zatrzymują się autobusy pośpieszne kursujące na trasie Kraków- Tarnów, co jest sporym utrudnieniem dla turystów i miejscowych (konieczność korzystania z przystanku w Krakowie). Nieliczne przystanki PKS obsługują znikomą liczbę połączeń przelotowych, głównie w kierunku Limanowej. Dawniej we Wieliczce istniał lokalny dworzec autobusowy obsługujący lokalne połączenia.

Miasto ma bardzo dobrze rozwiniętą komunikację minibusową, obsługującą zarówno połączenia lokalne (Kraków, Gdów, Niepołomice, Biskupice, Dobczyce) jak i dalsze (Limanowa, Brzesko). Problemem pozostaje jedynie brak spójności w lokalizacji przystanków (kilka ośrodków tejże komunikacji).

Wieliczka jest podłączona do sieci komunikacyjnej MPK Kraków - Linie autobusowe:

204 na trasie: WIELICZKA- BOREK FAŁĘCKI. Linię obsługują autobusy zwykłe: Jelcz 121MB oraz Scania 113CLL. Częstotliwość kursów wynosi 12-30 minut.

244 na trasie: WIELICZKA- Krzyszkowice- BOREK FAŁECKI. Linię obsługują autobusy zwykłe: Jelcz 121MB oraz Scania 113CLL. W dzień powszedni do obsługi linii 204 i 244 potrzeba 10 autobusów. Częstotliwość kursów wynosi 20-30 minut.

304 na trasie: WIELICZKA - DWORZEC GŁÓWNY ZACHÓD (GALERIA). Linia ta jest linią przyśpieszoną. Linię obsługują autobusy zwykłe: Irisbus Citelis. W dzień powszedni do obsługi linii 304 potrzeba 8 autobusów. Częstotliwość kursów wynosi 15-20 minut.

904 na trasie: WIELICZKA- CMENTARZ BATOWICE II BRAMA. Linia kursuje w okresie 1 Listopada oraz przez kilka dni wcześniej, lub później. Linię obsługują autobusy przegubowe: Jelcz 181MB oraz Scania 113ABL. 1 Listopada linię obsługuje aż 14 autobusów przegubowych. Linia jest najdłuższą linią specialną kursującą 1 Listpada. Częstotliwość kursów wynosi 8-10 minut.

W centrum miasta znajduje się postój taksówek. Miasto posiada również parkingi dla autokarów z Polski i z zagranicy.

Wieliczka współpracuje z 4 miastami europejskimi: z miastem Bergkamen w Niemczech, Saint-Andre-lez-Lille we Francji, Sesto Fiorentino we Włoszech i Litovel w Czechach.

Wieliczka leży na terenie diecezji krakowskiej. Wieliczka do VIII w. posiadała pięć kościołów z czego przetrwały trzy i został dobudowany jeden. Kościół św. Ducha został przebudowany na Magistrat natomiast kościół św. Krzyża został zburzony na rzecz parku Mickiewicza. Pozostałe kościoły:

W Wieliczce znajduje się także zbór protestancki przy ulicy Gdowskiej. Miasto posiada trzy nieczynne synagogi żydowskie. W mieście znajdują się dwa cmentarze:

Rynek pracy tworzą zakłady przemysłowe, przedsiębiorstwa produkcyjno-usługowym, usługi (handel, gastronomia, itd.) oraz instytucje i urzędy publiczne. Miasto dysponuje sporą ilością wolnych terenów, które mogą być wykorzystane pod inwestycje przemysłowe, wszelkiego rodzaju usługi, budownictwo mieszkaniowe oraz rozwoju infrastruktury turystyczno-rekreacyjnej.

Miasto charakteryzuje się bardzo dobrze rozwiniętą siecią gastronomiczną w skład której wchodzą restauracje, kawiarnie, bary, piwiarnie, jadłodajnie i fast-foody. W czasie letnim czynne są różnego rodzaju smażalnie, ogródki gastronomiczne itp. Stopa bezrobocia w mieście szacuje się na ok. 7%.

Firmy i przedsiębiorstwa

Wieliczka jest też ważnym ośrodkiem usługowym dla mieszkańców powiatu. Jest tu także dobrze rozwinięta sieć handlowa:

Zespół Szkół im. Brata Alojzego Kosiby w Wieliczce, w skład którego wchodzą:

Tuż przy granicy Wieliczki, w lesie na Grabówkach, można spotkać efektowne parzydło leśne Aruncus silvester, chronioną roślinę o górskim rodowodzie, zazwyczaj rosnącą przy leśnych drogach i strumieniach. W Lesie Krzyszkowickim występuje paproć o nietypowym wyglądzie – jest to podrzeń żebrowiec. Również tutaj, bardzo wczesna wiosną, zanim rozlistną się drzewa zacieniając dno lasu, kwitnie przylaszczka pospolita.